B

Spreekwoorden met een B

36 spreekwoorden beginnend met de letter B

Barbertje moet hangen

Dit betekent dat er altijd iemand moet boeten, of die persoon nu schuldig is of niet. Het wordt vaak gebruikt als kritiek wanneer de schuld wordt afgeschoven op iemand die er eigenlijk niks aan kan doen, of minder schuld heeft dan anderen. Het is een klassiek geval van een zondebok zoeken.

Belofte maakt schuld

Wat je belooft, moet je doen. Het is een algemeen geaccepteerde regel dat je je afspraken nakomt. Beloftes zomaar doen, kan niet. Het is rechtvaardig en sociaal wenselijk om te doen wat je gezegd hebt. Als je iets belooft, zit je eraan vast. Je kunt er niet zomaar onderuit, want je hebt een verplichting gecreëerd.

Ben je hoer of ben je dief, heb je geld, ik heb je lief

Dit spreekwoord stelt cynisch dat maatschappelijke acceptatie en genegenheid vaak worden gegeven aan rijke mensen. Het maakt niet uit hoe slecht hun moraal is, of dat ze illegaal handelen. Het wijst op oppervlakkigheid. Geld is belangrijker dan karakter. Slechte eigenschappen worden genegeerd als er maar geld is.

Berouw komt na de zonde

Dit spreekwoord betekent dat mensen pas spijt of schuldbesef ervaren nadat ze iets verkeerds of doms hebben gedaan. Het berouw komt te laat, wanneer de daad al is verricht en de gevolgen niet meer zijn terug te draaien. Het benadrukt dat mensen vaak pas achteraf inzien hoe onverstandig een actie was. Het is een vaak herhaalde observatie over menselijk gedrag.

Bescheidenheid siert de mens

Dit spreekwoord leert ons dat het mooi is om nederig te blijven. Ook als je iets groots hebt bereikt, is het niet nodig om ermee te pronken. Het laat zien dat je een sterk en goed karakter hebt als je niet opschept over je prestaties of bezittingen. Zowel Nederlanders als Vlamingen vinden deze eigenschap erg belangrijk en waarderen mensen die zichzelf niet boven anderen stellen.

Beter benijd dan beklaagd

Dit spreekwoord zegt dat het fijner is als mensen jaloers op je zijn. Ze zien dan jouw succes of geluk. Dat is beter dan dat ze medelijden met je voelen. Medelijden krijg je vaak als je pech hebt of in de problemen zit. Het laat zien dat je liever als een winnaar wordt gezien, dan als iemand die het moeilijk heeft.

Beter blo Jan dan de Jan

Dit spreekwoord benadrukt dat het verstandiger is om voorzichtig te zijn, zelfs als dit betekent dat je laf lijkt, dan om roekeloos te handelen en daardoor in gevaar te komen of zelfs te sterven. Het stelt dat het behoud van je leven en welzijn altijd de prioriteit moet hebben boven het vermijden van de schijn van angst. Uiteindelijk is het geen schande om risico's te mijden die tot ernstige gevolgen kunnen leiden. Je veiligheid en leven zijn meer waard dan je reputatie van moed.

Beter blode Jan dan dode Jan

Dit spreekwoord moedigt voorzichtigheid aan. Het betekent dat het slimmer is om geen risico's te nemen, zelfs als anderen je daardoor laf vinden. Kies altijd voor veiligheid en zelfbehoud. Het is beter om door te leven, ook al ontwijk je gevaar. Soms is de veilige weg de beste weg. Waar het op neerkomt: blijf in leven, ongeacht wat. Want een dode heeft niets meer aan zijn moed.

Beter een goede buur dan een verre vriend

Een goede buur is vaak waardevoller dan een vriend die ver weg woont. Dit komt omdat een buur sneller en gemakkelijker praktische hulp kan bieden in het dagelijks leven. Het spreekwoord benadrukt het belang van directe, lokale ondersteuning en relaties. Je kunt beter vertrouwen op iemand dichtbij voor alledaagse zaken.

Beter een half ei dan een lege dop

Dit spreekwoord drukt uit dat het verstandig is om genoegen te nemen met een klein deel, als het hele doel onbereikbaar is. Het betekent dat een beetje iets altijd beter is dan helemaal niets. Je gebruikt het om aan te geven dat een compromis of een beperkt resultaat nog steeds waarde heeft. Het moedigt een pragmatische houding aan: waardeer wat je krijgt, hoe klein het ook mag zijn, boven het risico om met lege handen te staan.

Beter een ons geluk dan een pond verstand

Dit spreekwoord zegt dat een beetje geluk vaak meer waard is dan veel intelligentie. Soms brengt een beetje fortuin je verder dan al je kennis. Het betekent dat slim zijn goed is, maar een toevallige meevaller kan de doorslag geven. Geluk kan deuren openen die slimme mensen moeilijk vinden. Het erkent de onvoorspelbare rol van het lot in succes.

Beter één turf in de keuken dan duizend in het veen

Het is handiger om iets direct bruikbaars dichtbij te hebben, zelfs als het weinig is, dan een enorme hoeveelheid van iets dat ver weg of moeilijk te pakken is. De directe bruikbaarheid weegt zwaarder dan een potentiële, maar onbereikbare, overvloed. Het benadrukt het belang van praktische waarde nu.

Beter één vogel in de hand dan tien in de lucht

Het is slimmer om vast te houden aan wat je zeker hebt, ook al is het weinig, dan te jagen op iets veel groters wat onzeker is. Een zekere, kleine winst is vaak meer waard dan de hoop op een grote, maar onzekere opbrengst. Richt je op wat haalbaar is, niet op wat misschien nooit komt.

Beter gezwegen dan de mond verbrand

Dit spreekwoord adviseert dat het beter is om te zwijgen dan iets te zeggen waar je later spijt van krijgt of dat je in de problemen brengt. De "verbrande mond" staat figuurlijk voor de pijn of de schade die door ondoordachte woorden kan ontstaan. Het benadrukt het belang van voorzichtigheid en bedachtzaamheid bij het spreken. Soms is stilte de beste optie om narigheid te voorkomen. Denk dus goed na voordat je spreekt.

Beter goed gejat dan slecht bedacht

Het is vaak slimmer om een succesvol idee, concept of methode van iemand anders over te nemen dan zelf een matig of slecht origineel idee te ontwikkelen. Deze uitspraak benadrukt dat het resultaat belangrijker is dan de absolute originaliteit. Het gaat erom dat iets goed werkt, zelfs als het niet je eigen vondst is. Je gebruikt het vaak om het 'lenen' van ideeën te rechtvaardigen.

Beter grote knecht dan kleine baas

Dit spreekwoord betekent dat het soms beter is om een belangrijke werknemer te zijn bij een groot bedrijf dan een kleine ondernemer. Als 'grote knecht' heb je vaak een goede positie zonder de zware verantwoordelijkheden en financiële risico’s van een eigen zaak. Een 'kleine baas' daarentegen draagt alle lasten, stress en onzekerheid van het ondernemerschap. Het gaat over de keuze tussen zekerheid en aanzien zonder eigen risico, versus onafhankelijkheid met veel zorgen.

Beter laat dan nooit

Dit spreekwoord betekent dat het altijd beter is als iets uiteindelijk toch nog gebeurt of wordt gedaan, zelfs als het veel tijd heeft gekost. Het is de moeite waard om geduld te hebben en te wachten op het juiste moment, dan dat het helemaal niet meer zou plaatsvinden. Het benadrukt het belang van afronding of actie, ongeacht de vertraging. Uiteindelijk telt het resultaat. Het toont aan dat volharding loont.

Beter meer verlegen dan om verlegen

Het is beter om iets te veel te hebben, zelfs als je er wat ongemakkelijk door voelt, dan dat je het nodig hebt en het niet bezit. Je bent liever voorbereid en hebt wat extra's, dan dat je later iets mist wat belangrijk is. Dit spreekwoord benadrukt het voordeel van overvloed boven tekort. Het moedigt aan tot vooruitdenken en voorzichtigheid.

Beter scheel dan blind

Dit spreekwoord houdt in dat wanneer je moet kiezen tussen twee onaangename opties, je altijd de minst erge moet kiezen. Het leven presenteert soms keuzes die verre van ideaal zijn. In zo'n situatie is het verstandig om de schade te beperken. Ga voor de optie die de minste nadelen met zich meebrengt, zelfs als die optie zelf ook niet perfect is. Het is een pragmatische benadering van noodzakelijke compromissen.

Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald

Dit spreekwoord houdt in dat het verstandiger is om je koers te wijzigen zodra je inziet dat je een verkeerde beslissing hebt genomen of op het verkeerde pad zit. Het is beter om vroegtijdig je fout te erkennen en terug te komen op je schreden, dan stug door te gaan op een weg die tot niets goeds leidt of zelfs schade berokkent. Snel aanpassen is beter dan halsstarrig volhouden in een foute richting.

Bezint eer ge begint

Dit spreekwoord moedigt mensen aan goed na te denken voordat ze een belangrijke beslissing nemen of aan iets nieuws beginnen. Het benadrukt het belang van voorbereiding en het overwegen van alle mogelijke gevolgen. Zo voorkom je overhaaste keuzes waar je later spijt van krijgt. Het is een oproep tot voorzichtigheid en verstandig handelen. Dit helpt om fouten te vermijden en zorgt voor betere resultaten.

Bier na wijn geeft venijn

Dit spreekwoord waarschuwt dat je een flinke kater krijgt als je bier drinkt nadat je al wijn hebt gedronken. Het is een volksgeloof dat de combinatie van deze twee dranken, in die specifieke volgorde, extra slecht is voor je. Veel mensen gebruiken het als een praktische tip om de volgende ochtend ellende te voorkomen.

Bij het scheiden van de markt, leert men de kooplui kennen

De ware aard van mensen komt vaak pas echt naar boven op cruciale momenten. Dit geldt vooral wanneer zaken afgerond moeten worden, zoals betalingen of het nakomen van afspraken. Het laat zien dat iemands karakter, eerlijkheid en betrouwbaarheid het duidelijkst worden als het erop aankomt. Men ontdekt dan wie te vertrouwen is en wie niet.

Bij twijfel niet inhalen

Dit spreekwoord adviseert je dringend om geen actie te ondernemen wanneer je onzeker bent over de mogelijke uitkomst of de risico's die eraan verbonden zijn. Het benadrukt het cruciale belang van voorzichtigheid en verstandigheid in besluitvorming. Als je twijfelt over een stap, is het veiliger en slimmer om die beslissing uit te stellen, opnieuw te overwegen, of er zelfs helemaal van af te zien. Het idee erachter is dat het beter is om een potentiële fout te voorkomen dan later de negatieve gevolgen te moeten dragen. Kortom: wees liever te voorzichtig dan achteraf spijt te hebben.

Bitter in de mond maakt het hart gezond

Dit gezegde legt uit dat dingen die onaangenaam of moeilijk zijn om te accepteren, uiteindelijk wel goed voor je kunnen zijn. Net als een vies medicijn dat je beter maakt, kunnen harde waarheden of onplezierige ervaringen je sterker en wijzer maken. De korte termijn pijn leidt tot lange termijn voordeel.

Blaffende honden bijten niet

Dit spreekwoord wil zeggen dat mensen die veel dreigen of luid praten over wat ze zullen doen, meestal geen echt gevaar vormen. Hun woorden zijn vaak leeg en dienen meer om indruk te maken of angst aan te jagen, dan dat ze daadwerkelijk kwaad doen. Je gebruikt het om mensen gerust te stellen: neem mondelinge dreigementen niet te serieus. Het idee is dat degenen die het hardst blaffen, vaak het minst bijten. Toch waarschuwt de tekst ook dat je soms voorzichtig moet zijn, want een blaffende hond kan wel degelijk bijten, wat het spreekwoord niet altijd waar maakt.

Blij met een dode mus maken

Iemand blij maken met een dode mus betekent dat je die persoon iets geeft dat ogenschijnlijk waardevol lijkt, maar in werkelijkheid nutteloos, waardeloos of teleurstellend is. Het is een schijnoplossing of een belofte die geen echte waarde heeft. De ontvanger voelt zich eerst misschien blij, maar komt er later achter dat de 'winst' niet meer is dan een lege huls. Het duidt op het wekken van valse hoop of het aanbieden van een schamel alternatief voor een echt probleem.

Blood slaat dood

Dit spreekwoord heeft twee hoofdbetekenissen. Oorspronkelijk betekende het dat overmatige naaktheid of openlijke seksualiteit zijn prikkelende werking verliest; de spanning van het onthullen verdwijnt. Tegenwoordig wordt het breder, figuurlijk gebruikt om aan te geven dat te veel openheid, herhaling, of een al te overduidelijke weergave van emoties, informatie of situaties geen effect meer heeft en zelfs gaat vervelen. Het effect keert dan om of wordt geneutraliseerd, waardoor de boodschap of impact verloren gaat.

Boeven vang je met boeven

Dit spreekwoord betekent dat je soms onconventionele of zelfs listige methoden moet gebruiken om slimme criminelen te pakken. Het idee is dat je niet altijd volgens de regels speelt om een groter kwaad te bestrijden. Je gebruikt tactieken of zelfs de hulp van de tegenpartij om je doel te bereiken. Dit vraagt om een pragmatische aanpak, los van idealisme. Het is een erkenning dat je soms vuile handen moet maken om een groter doel te dienen.

Boompje groot, plantertje dood

Dit gezegde wijst erop dat de persoon die een groot project start of iets plant dat veel tijd nodig heeft om te groeien, misschien de voltooiing of de vruchten ervan niet zelf zal meemaken. Het benadrukt het langetermijndenken en de generatielange inspanning. Het toont aan dat werk en investeringen vaak voor de volgende generatie zijn.

Boontje komt om zijn loontje

Dit spreekwoord betekent dat iemand die iets verkeerds heeft gedaan, uiteindelijk de verdiende straf of de negatieve gevolgen daarvan zal ondervinden. Het drukt een gevoel van rechtvaardigheid uit: iedereen krijgt wat hij verdient, goed of slecht. Het suggereert dat je niet zomaar wegkomt met ondeugend of verkeerd gedrag. De tijd brengt de waarheid aan het licht en levert de juiste uitkomst.

Boter bij de vis

Dit gezegde betekent dat je direct moet afrekenen, precies op het moment dat de goederen worden geleverd. Er is geen ruimte voor uitstel of krediet; de betaling dient contant en onmiddellijk te geschieden. Het benadrukt een directe, zakelijke transactie. Zo voorkom je misverstanden en zorg je voor een heldere financiële afhandeling. Het draait om het principe van 'voor wat, hoort wat', direct en zonder omwegen.

Brengt oktober veel vorst en wind, zo zijn januari en februari zeer mild

Dit spreekwoord voorspelt dat een koude, winderige oktober een relatief zachte winter, met name in januari en februari, tot gevolg zal hebben. De gedachte is dat als de herfst vroeg en streng begint met vorst en veel wind, de dieptepunten van de winter later minder intens zullen zijn. 'Zeer mild' betekent dan dat deze maanden minder strenge kou, minder sneeuw en aangenamere temperaturen zullen kennen dan verwacht. Het biedt een sprankje hoop op een minder harde winter na een gure start van de koude periode.

Buiten de boot vallen

Dit spreekwoord betekent dat iemand wordt buitengesloten of geen deel uitmaakt van een groep, activiteit of gelegenheid. Je mist een kans of wordt niet betrokken bij iets. Je behoort er niet bij en wordt niet meegeteld.

Buurmans gras is altijd groener

Dit spreekwoord betekent dat mensen vaak denken dat anderen het beter hebben dan zijzelf. Wat een ander bezit, of diens situatie, lijkt aantrekkelijker dan de eigen omstandigheden. Deze gedachte komt voort uit een neiging tot vergelijken. Het leidt vaak tot ontevredenheid met je eigen leven. Men ziet dan vooral de positieve kanten van het 'andere' leven en vergeet de eigen zegeningen.

Buurmans leed troost

Dit gezegde beschrijft het gevoel van opluchting of zelfs troost dat men kan ervaren wanneer men ziet dat anderen het slechter hebben dan jijzelf. Het helpt je om je eigen problemen te relativeren, omdat je beseft dat jouw situatie, ondanks de moeilijkheden, niet de ergste is. Het idee is dat het zien van andermans ongeluk je eigen klachten kan doen verzachten, al is het maar tijdelijk.