“Barbertje moet hangen”

Betekenis

Dit betekent dat er altijd iemand moet boeten, of die persoon nu schuldig is of niet. Het wordt vaak gebruikt als kritiek wanneer de schuld wordt afgeschoven op iemand die er eigenlijk niks aan kan doen, of minder schuld heeft dan anderen. Het is een klassiek geval van een zondebok zoeken.

Wanneer gebruik je dit?

Je gebruikt dit spreekwoord als de schuldvraag onterecht wordt neergelegd bij één persoon, terwijl anderen misschien meer verantwoordelijk zijn, of als er gewoon 'een dader' móet zijn. Bijvoorbeeld, na een mislukt project wordt de jongste medewerker ontslagen, terwijl het management de foute beslissingen nam. Dan kun je zeggen: 'Ach, Barbertje moet hangen, hè.' Het benadrukt het onrecht van de situatie.

Herkomst

Dit spreekwoord komt rechtstreeks uit Multatuli's beroemde boek *Max Havelaar* uit 1860. Het verwijst naar een 'toneelstukje' aan het begin van het boek, waarin de rechter eist dat Barbertje hangt, ongeacht de bewijzen, omdat er nu eenmaal iemand gestraft moet worden. Het verhaal gaat over de moord op Barbertje door Lothario, waarbij Lothario's ontkenning en zelfverheerlijking de rechter ertoe brengt hem toch te veroordelen.