“Je moet niet verder springen dan je polsstok lang is”

Betekenis

Dit spreekwoord waarschuwt dat je niet meer moet proberen te doen of te bereiken dan waar je echt toe in staat bent. Het gaat erom je eigen grenzen te kennen, vooral met betrekking tot middelen zoals geld of je persoonlijke capaciteiten. De uitdrukking maakt duidelijk dat het onverstandig is om een te zware taak aan te pakken die je niet kunt voltooien. Vaak wordt het gebruikt in een financiële context: geef niet meer geld uit of investeer niet meer dan je kunt veroorloven. Kortom, overschat jezelf niet en spring niet verder dan je stok reikt.

Wanneer gebruik je dit?

Je gebruikt dit spreekwoord om iemand te adviseren voorzichtig te zijn en realistische doelen te stellen. Bijvoorbeeld, als een klein bedrijf plannen heeft om snel en veel uit te breiden zonder voldoende kapitaal, kun je zeggen: 'De club wil vooruit, maar je kunt niet verder springen dan je polsstok lang is.' Ook bij persoonlijke financiën, als iemand een lening overweegt die te hoog is: 'Je kunt nu eenmaal niet verder springen dan je polsstok lang is, zeker niet als de bodem van de sloot niet stevig is.'

Herkomst

Dit spreekwoord is al in de 16e eeuw bekend, toen in de vorm ‘die veerder wil springen, die sijn staff en mach moet vallen’. Vroeger betekende 'polsstok' simpelweg een 'pols' (stok). De metafoor komt van het polsstokspringen over een sloot, waarbij de lengte van je stok bepaalt hoe ver je veilig kunt springen. De beroemde Nederlandse dichter Jacob Cats gebruikte het ook. Het gezegde heeft vergelijkbare tegenhangers in het Duits ('niemand kann weiter springen als sein Springstock lang ist') en het Fries ('do moatst net fierder lôppe as dyn pols lang is').