“De uitzondering bevestigt de regel”

Betekenis

Als iets afwijkt van de norm, toont dat juist aan dat er een norm is. Een zeldzaam geval van iets ongewoons bewijst dat het andere, normale geval de standaard is. De regel wordt niet verbroken, maar juist bevestigd door het feit dat we een uitzondering moeten benoemen. Het betekent dat de regel geldig blijft, behalve in dat ene specifieke geval.

Wanneer gebruik je dit?

Je gebruikt dit gezegde wanneer je een afwijking ziet van een vaste gewoonte of regel. Het helpt je te verklaren waarom je in een specifiek geval toch anders handelt. Het is een manier om te zeggen: "Normaal doe ik dit niet, maar nu maak ik een uitzondering." Bijvoorbeeld, je zegt: "Ik drink nooit koffie na vijven, maar vandaag ben ik zo moe, dus de uitzondering bevestigt de regel."

Herkomst

Dit gezegde komt uit het Latijn. Het is een vertaling van 'exceptio probat regulam'. De Romeinse redenaar Cicero gebruikte het in de zaak van Lucius Cornelius Balbus. Hij werd beschuldigd van het onterecht voordoen als Romein. Cicero stelde dat een regel die een uitzondering noemt, juist bewijst dat die regel geldt voor alle niet-uitgezonderde gevallen. De uitzondering wijst dus op het bestaan van een algemene regel.