“Als het schip zinkt, gaan de ratten van boord”

Betekenis

Dit spreekwoord beschrijft mensen die snel een moeilijke situatie verlaten wanneer er problemen ontstaan. Vooral degenen die alleen maar profiteerden of zijdelings betrokken waren, laten een falend project, bedrijf of relatie als eersten in de steek. Ze tonen geen loyaliteit en denken alleen aan hun eigenbelang. Ze wachten niet af tot de situatie verbetert, maar vluchten bij het eerste teken van gevaar. Het is een negatief oordeel over opportunisten die alleen meedoen als het goed gaat.

Wanneer gebruik je dit?

Een bedrijf heeft zware financiële problemen. Sommige nieuwe werknemers die beloofd waren snel carrière te maken, nemen direct ontslag en zoeken elders een baan. Dan zegt een oudere collega: 'Ach, als het schip zinkt, gaan de ratten van boord.'

Herkomst

De oorsprong van dit spreekwoord komt van de waarneming van zeelieden. Ratten, die vaak op schepen leefden, verlieten de boot als eersten wanneer deze begon te zinken. Dit kwam waarschijnlijk door hun gevoeligheid voor trillingen, waterstandveranderingen of de veranderende luchtdruk. Hun gedrag werd een metafoor voor mensen die vluchten bij dreigende ondergang.