“Vroeg rijp, vroeg rot”

Betekenis

Dit spreekwoord stelt dat iemand die op jonge leeftijd al veel wereldse of volwassen ervaringen opdoet, makkelijk bedorven raakt. Het duidt op het gevaar dat snelle ontwikkeling of vroegrijpheid kan leiden tot een versneld verlies van onschuld of een snelle neergang. Het waarschuwt dat wie te vroeg volwassen wordt, mogelijk eerder zijn vitaliteit verliest of in de problemen komt.

Wanneer gebruik je dit?

Dat meisje was al op haar dertiende te vinden op alle feesten en trok op met oudere vrienden. Kijk nu eens, vroeg rijp, vroeg rot, helaas is ze inmiddels van school gegaan en heeft ze al diverse problemen gehad.

Herkomst

Het spreekwoord vergelijkt de ontwikkeling van een mens met die van fruit: wat snel rijpt, bederft ook vlugger. Jacob Cats rijmde het met 'vroeg wijs, vroeg zot'. Jeremias de Decker gebruikte een vergelijkbare uitdrukking in 1702: 'Vroeg groen, vroeg gruis, vroeg rijp, vroeg rot'. In de loop der tijd maakte 'vroeg rijp, vroeg rot' zich los van deze vervolgrijmpjes en functioneerde het als een zelfstandig spreekwoord.