“Je moet de kat niet op het spek binden”
Betekenis
Dit spreekwoord waarschuwt ons om mensen niet in een situatie te plaatsen waarin ze gemakkelijk kunnen vallen voor verleidingen. Het betekent dat je geen gelegenheid moet scheppen die iemand ertoe aanzet om ongepast of zelfs illegaal gedrag te vertonen. Denk hierbij aan fraude, diefstal of ontrouw. Het is een oproep om het risico op wangedrag te minimaliseren door de omstandigheden niet te gunstig te maken voor zulke daden. Voorkom dat je iemand een te aantrekkelijke kans biedt om de regels te overtreden.
Wanneer gebruik je dit?
Gebruik dit spreekwoord wanneer je iemand waarschuwt om verleidelijke situaties te vermijden of niet te creëren. Bijvoorbeeld, je zou kunnen zeggen: 'We moeten geen grote geldbedragen onbeheerd laten liggen in een openbare ruimte; je moet de kat niet op het spek binden.' Het past ook als je mensen met een zwak voor iets, niet te dichtbij de bron van hun verleiding brengt. Zoals een dieetcoach die zegt: 'Haal geen koekjes in huis als je wilt afvallen, je moet de kat niet op het spek binden.'
Herkomst
De oorsprong van dit spreekwoord ligt in de 15e eeuw. Destijds ging het niet om spek, maar om kaas, en werd het advies gegeven om kaas niet aan de kat toe te vertrouwen. Een bekend rijm van Johan de Brune uit 1636 luidde: 'Het is een dwaes, / Die kaet bewaert de kaes'. Later, in 1642, veranderde Jan de Brune de lekkernij naar spek in zijn 'Zinne-beelden, oft Adams appel', met de uitspraak: 'Ie leck’t snoepse kat te binden, op het Spek.' De kernboodschap, het weghouden van verleidingen, bleef onveranderd, terwijl de specifieke lekkernij wisselde van kaas naar spek.
Reacties (0)