“Hoe kaler jonker, hoe groter pronker”

Betekenis

Dit spreekwoord beschrijft het gedrag van mensen die weinig te besteden hebben, maar zich juist opvallend en extravagant gedragen. Ze proberen hun gebrek aan rijkdom of status te verbergen door opzichtig te zijn, veel lawaai te maken of te pronken met wat ze wel hebben, hoe klein dat ook is. Het is vaak een poging om rijkdom of sociale standing te faken. Het benadrukt de schone schijn die men probeert op te houden, ondanks de werkelijkheid.

Wanneer gebruik je dit?

Dit spreekwoord pas je toe wanneer iemand die duidelijk niet veel geld heeft, toch voortdurend opschept over zijn successen of dure bezittingen. Stel, je kent iemand die vaak vertelt over zijn 'nieuwe' auto, die in werkelijkheid oud en geleend blijkt. Je kunt dan zachtjes mompelen: "Ach, hoe kaler jonker, hoe groter pronker."

Herkomst

De oorsprong van dit spreekwoord ligt in de observatie van sociale klassen in vroegere tijden. Een 'jonker' was oorspronkelijk een jonge edelman. De toevoeging 'kaler' duidde op een verarmde of minder gefortuneerde edelman. 'Pronker' verwijst naar iemand die overdreven praalt of zich opzichtig gedraagt. Het spreekwoord is al in de 17e eeuw terug te vinden en vestigt de aandacht op mensen die meer willen lijken dan ze zijn.