“Het doel heiligt de middelen”

Betekenis

Dit spreekwoord betekent dat je elk middel mag gebruiken om een belangrijk doel te bereiken, zelfs als die middelen eigenlijk niet eerlijk of goed zijn. Als het eindresultaat maar positief is, dan worden de minder fraaie stappen die je ervoor zet, goedgepraat. Het gaat erom dat het gewenste einde zwaarder weegt dan de manier waarop je er komt. Soms wordt de strekking omgekeerd, om juist de aandacht te vestigen op het belang van goede methoden, ongeacht het doel.

Wanneer gebruik je dit?

Stel, een bedrijf wil koste wat het kost de grootste in de markt worden. Ze gebruiken agressieve marketingtactieken en gaan soms net over de grens van wat netjes is. Als je dit opmerkt, kun je zeggen: 'Voor hen heiligt het doel de middelen, zolang ze maar bovenaan eindigen.'

Herkomst

Deze uitdrukking kent een lange geschiedenis. Hoewel vaak toegeschreven aan de filosoof Machiavelli, bestond de gedachte al eerder, bijvoorbeeld bij jezuïeten. Het gaat om de ethische vraag of het goede resultaat slechte acties kan rechtvaardigen. Het is een fundamentele discussie in de moraalfilosofie die door de eeuwen heen is gevoerd.