“Oog om oog, tand om tand”

Betekenis

Dit spreekwoord staat voor het principe van directe vergelding. Het houdt in dat de straf of wraak precies moet overeenkomen met de schade die iemand is aangedaan. Als iemand jou iets aandoet, doe je de dader exact hetzelfde aan. Het gaat om een evenredige reactie, waarbij de veroorzaakte pijn op gelijke wijze wordt terugbetaald. Het wordt vaak gebruikt om een rechtvaardiging voor wraak of een harde straf uit te drukken.

Wanneer gebruik je dit?

Je gebruikt dit spreekwoord om een situatie te beschrijven waarin mensen direct terugslaan met dezelfde intensiteit waarmee ze zelf zijn getroffen. Bijvoorbeeld in een ruzie waarbij partijen elkaar blijven kwetsen op een gelijkwaardige manier, of wanneer een land reageert op een aanval met een vergelijkbare tegenaanval. 'Na de overtreding op het voetbalveld volgde een agressieve tackle terug; het was echt oog om oog, tand om tand.'

Herkomst

Dit oude gezegde vindt zijn oorsprong in het Nabije Oosten en is bekend van de Codex Hammurabi, een Babylonisch wetboek uit ongeveer 1780 voor Christus. Later werd het opgenomen in de Bijbel, in boeken als Exodus en Leviticus, als onderdeel van het 'ius talionis' (vergeldingsrecht). Jezus nam hier in de Bergrede expliciet afstand van en pleitte voor vergeving.